Ciekawostki o dinozaurach

To mit z Parku Jurajskiego. Tyranozaur miał doskonały wzrok, lepszy niż jastrząb, i widział w trójwymiarze.

Badania puszek mózgowych T-Rexa wykazały ogromne płaty wzrokowe. Nawet jeśli stałeś nieruchomo, widział cię doskonale.

Niektóre miały małe mózgi, ale teropody (jak troodony) były bardzo inteligentne, porównywalnie do dzisiejszych ptaków.

Inteligencja zależała od gatunku. Drapieżniki polujące w stadach wymagały zaawansowanej komunikacji i planowania.

Pterozaury (latające) i plezjozaury (pływające) NIE były dinozaurami. To odrębne grupy gadów.

Dinozaury to specyficzna grupa gadów lądowych o wyprostowanych kończynach pod tułowiem.

Nie! Ptaki to jedyne żyjące dinozaury. Przetrwały zagładę i ewoluowały w tysiące gatunków.

Dzisiejszy wróbel czy kura to pod względem biologicznym dinozaury z grupy teropodów.

Wiele dinozaurów drapieżnych, w tym przodkowie T-Rexa, było pokrytych piórami, a nie łuskami.

Pióra służyły początkowo do termoregulacji i ozdoby, a dopiero później do lotu.

Dzięki badaniom melanosomów wiemy, że Sinosauropteryx był rudy w białe paski, a Microraptor czarny i błyszczący jak kruk.

Naukowcy potrafią odtworzyć kolory niektórych dinozaurów badając mikroskopijne struktury w skamieniałych piórach.

To mit. Stegozaur miał jeden mały mózg w głowie. Zgrubienie w rdzeniu kręgowym służyło do kontrolowania odruchów, nie myślenia.

Mózg stegozaura był wielkości orzecha włoskiego, co wystarczało do przetrwania roślinożercy.

Wielkie zauropody i teropody miały kości pełne pustych przestrzeni (pneumatyczne), co czyniło je lżejszymi.

Dzięki temu giganty mogły osiągać tak ogromne rozmiary nie zapadając się pod własnym ciężarem.

Roślinożercy połykali kamienie (gastrolity), które w żołądku działały jak młyn, rozcierając twarde rośliny.

Ponieważ nie potrafiły żuć, kamienie wykonywały pracę zębów trzonowych.

T-Rex wymieniał zęby przez całe życie. Gdy jeden wypadał, na jego miejsce rósł nowy.

Zęby drapieżników często łamały się na kościach ofiar, więc ciągła wymiana była niezbędna.

Największe dinozaury (zauropody) jadły tylko rośliny. Musiały zjadać setki kilogramów liści dziennie.

Ich długie szyje pozwalały sięgać po pożywienie niedostępne dla innych zwierząt.

Spinozaur i Baryonyks miały pyski podobne do krokodyli i żywiły się głównie rybami.

Ich stożkowate zęby idealnie nadawały się do chwytania śliskich ofiar w wodzie.

Majazaura ("dobra jaszczurza matka") budowała gniazda w koloniach i karmiła swoje młode po wykluciu.

Odkrycie gniazd Majazaury zmieniło pogląd na dinozaury jako zimnokrwiste, obojętne gady.

Wiele roślinożerców (np. Triceratopsy) żyło w ogromnych stadach dla ochrony przed drapieżnikami.

Znaleziono masowe cmentarzyska setek osobników, które zginęły razem podczas powodzi.

Dinozaury prawdopodobnie nie ryczały jak lwy. Wydawały dźwięki podobne do ptaków i krokodyli: dudnienia, syki i gruchania.

Parazaurolof używał swojego grzebienia na głowie jak trąbki do wydawania głośnych dźwięków.

Niektóre małe drapieżniki miały ogromne oczy przystosowane do widzenia w ciemności i polowały nocą.

Badania pierścieni twardówkowych w oczach potwierdzają ich nocny tryb życia.

Argentynozaur mógł ważyć do 70-100 ton i mierzyć 35-40 metrów długości.

Był tak duży, że jego pojedynczy kręg był wyższy od dorosłego człowieka.

Microraptor ważył około 1 kg i był wielkości wrony.

Miał cztery skrzydła (na przednich i tylnych łapach) i szybował między drzewami.

Ornitomimy (dinozaury strusiokształtne) mogły biegać z prędkością nawet 60-80 km/h.

Ich długie nogi i lekka budowa czyniły je mistrzami sprintu.

Terizinozaur miał pazury na przednich łapach o długości do 1 metra!

Mimo przerażającego wyglądu, używał ich prawdopodobnie do przyciągania gałęzi, był roślinożercą.

66 milionów lat temu w Ziemię uderzyła asteroida o średnicy 10 km, tworząc krater Chicxulub w Meksyku.

Uderzenie wywołało tsunami, pożary i wyrzuciło do atmosfery pył, który zablokował słońce na lata.

Przed uderzeniem asteroidy, Ziemia cierpiała z powodu masowych erupcji wulkanicznych w Indiach (Trapy Dekanu).

Gazy wulkaniczne zmieniały klimat i osłabiały ekosystemy jeszcze przed ostatecznym ciosem.

Przetrwały małe zwierzęta: wczesne ssaki, krokodyle, żółwie, żaby i jedyna grupa dinozaurów - ptaki.

Zwierzęta, które potrzebowały mniej jedzenia i mogły ukryć się pod ziemią lub w wodzie, miały większe szanse.

W Polsce odkryto szczątki wielkiego drapieżnika z triasu, którego oficjalnie nazwano "Smok wawelski".

Był to potężny archozaur, który terroryzował tereny dzisiejszego Śląska.

Silesaurus opolensis z Krasiejowa to jeden z najbliższych ewolucyjnych kuzynów pierwszych dinozaurów.

Jego odkrycie pomogło naukowcom zrozumieć, jak wyglądały zwierzęta tuż przed pojawieniem się prawdziwych dinozaurów.

Polska słynie na świecie z doskonale zachowanych tropów dinozaurów, m.in. w Górach Świętokrzyskich.

Tropy są często cenniejsze niż kości, bo pokazują zwierzę w ruchu i jego zachowanie.